Wystawa „Zostałam stracona dla świata” jest efektem wieloletnich kwerend, wędrówek i artystycznych przetworzeń (nie)obecności dawnych synagog w Niemczech, Czechach i na Śląsku. Owocem tego są wspomniane instalacje wideo z albumami pocztówek prezentujących dawne synagogi w Uściu nad Łabą, Dreźnie, Teplicach i Opolu, wielkoformatowa praca ścienna z 48 oryginalnymi pocztówkami przedstawiającymi widoki z synagogami oraz pustymi pudełeczkami, cztery albumy wykorzystane w wideoinstalacji, strona internetowa, a także film dokumentalny w reżyserii Valérii Madoka Naito. Wystawa Susan Donath jest artystyczną próbą uchwycenia fenomenu straty, nie tylko synagog jako budynków, lecz straty pojmowanej o wiele szerzej: wraz z ich zburzeniem z naszych miast niemal bezpowrotnie zniknęła społeczność żydowska wraz z jej potencjałem kulturowym i intelektualnym. Zburzone synagogi, stanowiące niegdyś ważny obiekt w krajobrazie naszych miast pozostawiły po sobie puste miejsce, tak jak puste są skrzyneczki stanowiące część ekspozycji. Niektóre z nich wypełnione są historyczną kartą pocztową, te jednak oznaczone są żałobną wstążką symbolizującą żałobę i stratę. Historia synagog na Śląsku, w Czechach i Saksonii jest różna, ale łączy je jedno: pod rządami nazistów społeczności żydowskie zostały pozbawione praw, zostały wysiedlone i w większości zamordowane. Obecnie nie ma prawie żadnego zainteresowania odbudową zniszczonych synagog. Wystawa ta zachęca do dokładnego przyjrzenia się starym pocztówkom, pustym ramkom, miejscom, które na pierwszy rzut oka wydają się zwyczajne, ale kryją w sobie zapomnianą historię. Prace Susan Donath otwierają przestrzeń, w której można zadawać pytania dotyczące pamięci, straty i odpowiedzialności, nie udzielając pochopnych odpowiedzi.
Wystawa trwa do 27 marca 2026 roku.
Wydarzenia towarzyszące wystawie:
1. Czwartek 29 stycznia 2026 godz. 18.00
Oprowadzenie kuratorskie
ks. Wojciech Lippa
2. Czwartek 12 lutego 2026 godz. 18.00
Oprowadzenie kuratorskie
ks. Wojciech Lippa
3. wtorek 24 lutego 2026 godz. 18.00
Historia gminy żydowskiej w Białej
wykład: ks. dk. dr Marek Dziony
4. wtorek 3 marca 2026 godz. 18.00
Historia cmentarza i gminy żydowskiej w Opolu
wykład: Halina Łabęcka
5.wtorek 10 marca 2026 godz. 18.00
Oprowadzenie kuratorskie
ks. Wojciech Lippa
Prace prezentowane na wystawie:
1. Valérie Madoka Naito, Susan Donath, Zostałam stracona dla świata (Ich bin der Welt abhanden gekommen) , Ústí nad Labem, Czechy, 2024-2026, film
2. Valérie Madoka Naito, Susan Donath, Zostałam stracona dla świata (Ich bin der Welt abhanden gekommen) , Drezno, Niemcy, 2024-2026, film
3. Valérie Madoka Naito, Susan Donath, Zostałam stracona dla świata (Ich bin der Welt abhanden gekommen) , Teplice, Czechy, 2024-2026, film
4. Valérie Madoka Naito, Susan Donath, Zostałam stracona dla świata (Ich bin der Welt abhanden gekommen) , Opole, Polska, 2024-2026, film
5. Susan Donath, Jestem zgubiona dla świata, 2024, obiekt, różne materiały
6. Susan Donath, Zostałam stracona dla świata (Ich bin der Welt abhanden gekommen) , 2023-2024, obiekt, różne materiały
7. Susan Donath, Część Ciebie (Ein Teil von Dir) , 2018, instalacja, różne materiały
8. Susan Donath, Obrazy powrócą (Die Bilder kommen zurück, 2022-2024, pocztówka
9. Susan Donath, Zostałam stracona dla świata (Ich bin der Welt abhanden gekommen), 2024, instalacja, różne materiały
10. Valérie Madoka Naito, Zostałam stracona dla świata (Ich bin der Welt abhanden gekommen, 2024-2026, film dokumentalny
Susan Donath, Zostałam stracona dla świata (Ich bin der Welt abhanden gekommen), 2024, instalacja, różne materiały (fot. A. Nowak).
